Οι Πόντιοι από το 1461 και έπειτα γνώρισαν διωγμούς και προσπάθειες για
το εξισλαμισμό και εκτουρκισμό.
Η απόφαση για την εξόντωση των Ελλήνων
(και Αρμένιων) πάρθηκε από τους Νεότουρκους το 1911, εφαρμόστηκε κατά τη
διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου και ολοκληρώθηκε από το Μουσταφά
Κεμάλ στην περίοδο 1919 - 1923.
Τον Δεκέμβριο του 1916
εκπονήθηκε από τους Εμβέρ και Ταλαάτ, ηγέτες των Νεότουρκων, σχέδιο
εξαφάνισης των Ποντίων που προέβλεπε, «άμεση εξόντωση μόνον των ανδρών
των πόλεων από 16-60 ετών και γενική εξορία όλων των ανδρών και
γυναικοπαίδων των χωριών στα ενδότερα της Ανατολής με πρόγραμμα σφαγής
και εξόντωσης». Η ήττα της Τουρκίας από τις δυνάμεις της Αντάντ έφερε
μια προσωρινή ανάπαυλα στο σχέδιο εξόντωσης των Ελλήνων. Η νέα
τουρκική κυβέρνηση υποχρεώθηκε να δώσει άδειες επιστροφής σε όσους
εξόριστους είχαν επιβιώσει. Η διεθνής τάση μετά την λήξη του Πρώτου
Παγκοσμίου Πολέμου για την αυτοδιάθεση των λαών, δημιούργησε προσδοκίες
και στον Ελληνισμό του Πόντου.
Εξέχοντες Πόντιοι συνέλαβαν την ιδέα της
δημιουργίας της Ανεξάρτητης Δημοκρατίας του Πόντου. Με υπομνήματα και
παραστάσεις προς τους εκπροσώπους των Μεγάλων Δυνάμεων, προτείνουν τη
δημιουργία κρατικής οντότητας σχέδιο όμως που δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ.
Αντίθετα με την αποβίβαση του Μουσταφά Κεμάλ στη Σαμψούντα την
19 Μαΐου 1919, αρχίζει η δεύτερη...