Δευτέρα, 30 Μαΐου 2016

Η διπλή εμπλοκή της Συμφωνίας για το Προσφυγικό - Συναγερμός σε Βρυξέλλες - Βερολίνο για την μακροημέρευσή της

Η συμφωνία Ευρωπαϊκής Ενωσης - Τουρκίας βρίσκεται στην... εντατική και καταβάλλονται προσπάθειες να διασωθεί. Δύο είναι τα στοιχεία που θέτουν σε κίνδυνο τη μακροημέρευσή της, γεγονός που έχει σημάνει συναγερμό στα δύο βασικά κέντρα αποφάσεων, στις Βρυξέλλες και στο Βερολίνο...  

Αποτέλεσμα εικόνας για ΛΑΘΡΟ ΑΠΟ ΤΟΥΡΚΙΑ

του ΑΓΓΕΛΟΥ ΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΥ

Το πρώτο στοιχείο αφορά τη διαμάχη επί της κατάργησης της βίζας για τους τούρκους πολίτες που θα επισκέπτονται την ΕΕ, με τον τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να απειλεί ότι δεν θα δεχθεί τετελεσμένα και δεν θα διστάσει να...
ακυρώσει όλες τις συμφωνίες της χώρας του με την ΕΕ αν η τελευταία επιμείνει στην αλλαγή του αντιτρομοκρατικού νόμου.

Το δεύτερο στοιχείο, το οποίο αφορά πολύ την Ελλάδα, είναι ότι οι Σύροι που καταθέτουν προσφυγή για τις αποφάσεις επιστροφής τους στην Τουρκία - κάτι που συνιστά βασικό πυλώνα της Συμφωνίας της 18ης Μαρτίου - δικαιώνονται καθώς οι αρμόδιες επιτροπές κρίνουν ότι η Τουρκία δεν είναι ασφαλής τρίτη χώρα και το καθεστώς διεθνούς προστασίας εκεί δεν είναι εφάμιλλο με όσα προβλέπει η Σύμβαση της Γενεύης.  

Η ελληνική κυβέρνηση έχει εκφράσει επανειλημμένως τις επιφυλάξεις της για τον χαρακτηρισμό της Τουρκίας ως ασφαλούς τρίτης χώρας. Αυτό είχε συμβεί ήδη κατά τη διάρκεια των σκληρών διαπραγματεύσεων ΕΕ - Τουρκίας. Ωστόσο η Αθήνα ζητεί πλέον από το Ευρωπαϊκό Γραφείο Υποστήριξης για το Ασυλο (EASO), που εδρεύει στη Μάλτα, να επιταχύνει την έκδοση έκθεσης για την κατάσταση στην Τουρκία ώστε να έχει και επίσημη - κοινοτική - κάλυψη ότι η γειτονική χώρα είναι ασφαλής για την επιστροφή προσφύγων. Σύμφωνα πάντως με επίσημα στοιχεία της Κομισιόν, σε σύνολο 12 κρατών-μελών της ΕΕ που έχουν εθνικές λίστες ασφαλών χωρών η Τουρκία κρίνεται ως ασφαλής χώρα μόνο από τη Βουλγαρία.  

Το πρόβλημα με τις επιτροπές
Σύμφωνα με πληροφορίες, ως και την περασμένη Πέμπτη είχαν καταγραφεί 14 περιπτώσεις Σύρων που προσέφυγαν στις επιτροπές Β' βαθμού κατά της αρχικής απόφασης να επιστραφούν στην Τουρκία και δικαιώθηκαν. Το θέμα αυτό έχει δημιουργήσει ανησυχία και προβληματισμό τόσο στην Αθήνα (στο υπουργείο Μεταναστευτικής Πολιτικής και στην Υπηρεσία Ασύλου) αλλά και στην έδρα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Και τούτο διότι, αν οι επιστροφές δεν λειτουργήσουν, τότε το βάρος στην Ελλάδα θα αυξηθεί, με ό,τι αυτό συνεπάγεται.

Η εξέταση των προσφυγών χωρίζεται σε δύο κατηγορίες. Η πρώτη αφορά τις προσφυγές πριν από τη Συμφωνία της 18ης Μαρτίου, για τις οποίες έχει τεθεί στόχος να εξεταστούν ως το τέλος Δεκεμβρίου 2016. Η διαδικασία βασίζεται στο ΠΔ 114/2010 και αφορά σημαντικό αριθμό υποθέσεων. Για όσους όμως έχουν καταθέσει προσφυγή μετά τις 20 Μαρτίου (όταν επισήμως ετέθη σε εφαρμογή η Συμφωνία ΕΕ - Τουρκίας) η εξέταση των προσφυγών πραγματοποιείται από τις επιτροπές που προβλέπει ο νόμος 3907/2011, κάτι το οποίο αναφέρεται στο άρθρο 80 του νέου νόμου 4375/2016.  

Αυτό συμβαίνει διότι δεν έχει συσταθεί ακόμη η Μόνιμη Αρχή Προσφυγών που προβλέπει ο νέος νόμος. Η λειτουργία των επιτροπών Β' βαθμού είχε σταματήσει τον Σεπτέμβριο του 2015. Οι τριμελείς αυτές επιτροπές απαρτίζονται από: α) έναν δημόσιο υπάλληλο, β) έναν εκπρόσωπο της Υπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες και γ) έναν νομικό, με εξειδίκευση στο προσφυγικό δίκαιο ή στο δίκαιο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ο οποίος επιλέγεται από την Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου.

Κακομεταχείριση προσφύγων
Η κατάσταση περιπλέκεται από το γεγονός ότι σε σειρά εκθέσεών τους γνωστές οργανώσεις όπως η Διεθνής Αμνηστία ή η Human Rights Watch έχουν καταγγείλει την Τουρκία ότι δεν εφαρμόζει τα προβλεπόμενα από τη Σύμβαση της Γενεύης. Στον διεθνή Τύπο εμφανίστηκαν πρόσφατα πληροφορίες για κακομεταχείριση προσφύγων, με τη Διεθνή Αμνηστία να ισχυρίζεται ότι η Τουρκία επαναπροώθησε εκατοντάδες πρόσφυγες προς τη Συρία τους τελευταίους μήνες. Η Human Rights Watch κατέγραψε στις αρχές Μαΐου περιπτώσεις σύρων προσφύγων που σκοτώθηκαν από τουρκικά πυρά ενώ προσπαθούσαν να εισέλθουν στη χώρα. Η Αγκυρα πάντως έχει αλλάξει τη νομοθεσία της από τις 7 Απριλίου ώστε να επεκτείνει το καθεστώς (προσωρινής) διεθνούς προστασίας και αυτό θεωρείται σημαντικό από ευρωπαίους αξιωματούχους.

Δεν λείπουν πάντως οι αιτιάσεις ότι σε αυτές τις τριμελείς επιτροπές προσφυγών επικρατούν ενίοτε ιδεολογικά κριτήρια, με αποτέλεσμα να δικαιώνονται οι πρόσφυγες. Ωστόσο αξιωματούχος με γνώση όσων συμβαίνουν αναφέρει ότι «μπορεί η παρουσία εκπροσώπου της Υπατης Αρμοστείας και της Επιτροπής για Δικαιώματα του Ανθρώπου να δημιουργεί μια πλειοψηφία 2-1, ωστόσο σε ό,τι αφορά τις πρόσφατες υποθέσεις των Σύρων δεν αποδεικνύεται ότι τα εν λόγω δύο μέλη δικαιώνουν πάντα τους πρόσφυγες. Η σύνθεση των πλειοψηφιών ποικίλλει».

«Σκληρό πόκερ» Ερντογάν
Η έτερη δύσκολη παράμετρος της εξίσωσης ακούει στο όνομα Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Ο τούρκος πρόεδρος, απαλλαγμένος πλέον από την «ενοχλητική» παρουσία του Αχμέτ Νταβούτογλου, έχει αναλάβει ολόκληρη τη διαπραγμάτευση με τους Ευρωπαίους. Στο επίκεντρο των δυσκολιών βρίσκεται, όπως είχε από καιρό διαφανεί, το ζήτημα της κατάργησης της βίζας και το αίτημα της ΕΕ να αλλάξει προς το... ευρωπαϊκότερο η αντιτρομοκρατική νομοθεσία στην Τουρκία. Παράλληλα ο κ. Ερντογάν επιμένει για ταχύτερη χορήγηση των πρώτων 3 δισ. ευρώ που η ΕΕ έχει δεσμευθεί να παράσχει στην Τουρκία για καλύτερη διαχείριση του Προσφυγικού. Σε αυτό το σημείο όμως υπάρχουν σοβαρότατες καθυστερήσεις διότι, όπως αναφέρουν κοινοτικοί αξιωματούχοι, τα σχέδια που πρέπει να χρηματοδοτηθούν ακόμη δεν υπάρχουν και η Αγκυρα θεωρεί αυτά τα κονδύλια ένα είδος αποζημίωσης για όσα έχει ήδη δαπανήσει για τους πρόσφυγες.

Η πραγματικότητα είναι ότι από την υπογραφή της συμφωνίας στις 18 Μαρτίου η Αγκυρα επιτάχυνε πολύ τις διαδικασίες ώστε να εκπληρώσει όλα σχεδόν τα κριτήρια (συνολικά 72) προκειμένου η βίζα να καταργηθεί τον προσεχή Ιούνιο. Ακόμη και στο ζήτημα της συνεργασίας σε θέματα δικαιοσύνης το τουρκικό Υπουργικό Συμβούλιο έκανε μια... παράκαμψη ώστε να καλυφθεί, έστω μερικώς, η Κύπρος. Στα βιομετρικά διαβατήρια από 1ης Ιουνίου θα ισχύσουν τα στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Πολιτικής Αεροπλοΐας (ICAO) και της ΕΕ (έτος 2014), ενώ από τον Οκτώβριο θα αναβαθμιστούν για να πληρούν τα στοιχεία ΕΕ (2016).

Η Μέρκελ ελπίζει ακόμη
Ωστόσο, ορισμένα εξ αυτών όπως η προστασία προσωπικών δεδομένων και κυρίως η αλλαγή του αντιτρομοκρατικού νόμου δεν φαίνεται ότι γίνονται αποδεκτά από την Αγκυρα. Ο κ. Ερντογάν, προεδρικοί σύμβουλοι όπως ο Γιγίτ Μπουλούτ, ο υπουργός ΕξωτερικώνΜεβλούτ Τσαβούσογλου και ο νέος υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Ομέρ Τσελίκ μίλησαν για «δύο μέτρα και δύο σταθμά», για πάγωμα συμφωνιών με την ΕΕ όπως π.χ. η τελωνειακή ένωση κ.ά.

Το χρονικό όριο του Ιουνίου μοιάζει δύσκολο να υλοποιηθεί και αυτό το παραδέχεται και η γερμανίδα καγκελάριος Ανγκελα Μέρκελ, η οποία την εβδομάδα που πέρασε επισκέφθηκε για πέμπτη φορά την Τουρκία τους τελευταίους οκτώ μήνες. Ωστόσο δεν εγκαταλείπει τις ελπίδες της και φέρεται να έχει εισηγηθεί να συνεχιστούν οι συνομιλίες (κάτι που γίνεται και παρασκηνιακά, σε υπηρεσιακό επίπεδο) ακόμη και αν το 60% των Γερμανών τάσσεται κατά της Συμφωνίας ΕΕ - Τουρκίας, σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση του Ινστιτούτου Forsa για την εφημερίδα «Handelsblatt». Μάλιστα ο πρώτος αντιπρόεδρος της Κομισιόν Φρανς Τίμερμανς είχε και τηλεφωνική συνομιλία με τον κ. Τσαβούσογλου πριν από τη συνάντηση της κυρίας Μέρκελ με τον πρόεδρο Ερντογάν στο περιθώριο της Παγκόσμιας Ανθρωπιστικής Διάσκεψης που διοργανώθηκε την περασμένη Δευτέρα 23 Μαΐου στην Κωνσταντινούπολη.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου